راهنمای گردش در بازار بزرگ استانبول

تصور کنید وارد دالانی می‌شوید که سقف‌های بلند و قوسی‌شکل دارد و بوی ادویه‌های تازه با عطر صابون‌های دست‌ساز و قهوه ترک مخلوط شده است. صدای چکش‌کاری مسگرها با گفتگوی فروشندگان و گردشگران در هم آمیخته و فضایی زنده درست کرده است. اینجا بازار بزرگ استانبول است؛ جایی که فقط یک مرکز خرید نیست، بلکه شهری سرپوشیده در دل شهر است. وقتی صحبت از سفر با  تور ترکیه می‌شود، تصویر سقف‌های قوسی شکل و مغازه‌های رنگارنگ این بازار، اولین چیزی است که در ذهن هر گردشگری نقش می‌بندد.

در این مقاله می‌خواهیم دست شما را بگیریم و به گوشه‌وکنار این بنای عظیم ببریم. از تاریخچه شنیدنی آن برایتان می‌گوییم و راه و رسم خرید کردن در آنجا را یادتان می‌دهیم. اگر به دنبال تورهای نوروزی هستید، بازدید از این مکان در هوای بهاری استانبول لذت دیگری دارد. پس ادامه این مقاله را مطالعه کنید تا همه چیز را درباره کاپالی چارشی بدانید.

داستان شکل گیری بازار کاپالی چارشی استانبول

بیایید به سال ۱۴۶۱ میلادی برگردیم. سلطان محمد فاتح تازه قسطنطنیه را فتح کرده بود. او می‌خواست اقتصاد شهر را زنده کند و مرکزی برای تجارت بسازد. دستور داد تا دو ساختمان سنگی و گنبدی شکل بسازند که به آن‌ها "بدستان" می‌گفتند. این دو ساختمان، هسته اولیه چیزی شدند که ما اکنون به عنوان بازار بزرگ استانبول (کاپالی چارشی) می‌شناسیم.

داستان از اینجا شروع شد که بازرگانان و فروشندگان برای اینکه کالاهایشان در امان باشد و خریداران راحت‌تر باشند، شروع کردند به سقف زدن بین مغازه‌ها. کم‌کم کوچه‌های اطراف این دو ساختمان سرپوشیده شد. انگار که بازار جان داشت و خودش رشد می‌کرد. در طول قرن‌ها، این مکان بارها دچار آتش‌سوزی شد و زلزله‌های مهیبی را پشت سر گذاشت. اما هر بار بازاریان و سلاطین عثمانی، آن را محکم‌تر و زیباتر از قبل ساختند. این بازار شاهد امپراتوری‌ها، جنگ‌ها و تغییرات زیادی بوده اما همچنان پا برجا مانده است.

 

ساختار و معماری بازار کاپالی چارشی استانبول

وقتی وارد بازار کاپالی چارشی استانبول می‌شوید، انگار وارد یک لابیرنت بزرگ شده‌اید. این بازار بزرگترین بازار سرپوشیده و تاریخی در کل کره زمین است معماری‌اش هوش از سرتان می‌برد. سقف‌های بلند با نقاشی‌های اسلیمی، پنجره‌های کوچکی که نور خورشید را به داخل هدایت می‌کنند و دالان‌هایی که انگار تمامی ندارند.

برای اینکه بزرگی اینجا را درک کنید، به جدول زیر نگاه کنید:

مشخصات	تعداد تقریبی
مساحت کل	۳۰,۷۰۰ متر مربع
تعداد مغازه‌ها	بیش از ۴۰۰۰ باب
تعداد خیابان‌ها	۶۱ خیابان
تعداد دروازه‌های ورودی	۲۲ دروازه
تعداد مساجد و نمازخانه	۲ مسجد و چندین نمازخانه
تعداد چاه آب	۷ چاه قدیمی

این اعداد، نشان می‌دهند که شما با یک شهر کوچک طرف هستید. در گذشته، هر خیابان مخصوص صنف خاصی بود. مثلاً خیابان زرگرها، خیابان فرش‌فروش‌ها و خیابان کفش‌دوزها جدا بود. هنوز هم تا حدی این نظم را می‌بینید، اما حالا کالاها متنوع‌تر شده‌اند. اگر در تور نوروزی ترکیه  شرکت کردید، حتماً به سقف‌ها و کتیبه‌های سردر مغازه‌ها دقت کنید که هرکدام یک اثر هنری هستند.

 

گرند بازار استانبول کجاست و چطور برویم؟

یکی از پرتکرارترین سوالات مسافران این است که گرند بازار استانبول کجاست و بهترین راه رسیدن به آن چیست. این بازار در منطقه فاتح و در محله‌ای قرار دارد که به بافت تاریخی شهر نزدیک است. دسترسی به اینجا بسیار راحت است و وسایل نقلیه عمومی شما را دقیقاً جلوی در بازار پیاده می‌کنند.

آدرس بازار کاپالی چارشی استانبول به زبان ساده این است: منطقه فاتح، محله بایزید. اما بیایید راه‌های رفتن به این بازار را بررسی کنیم:

• تراموا (بهترین گزینه): خط تراموای T1 بهترین وسیله برای رسیدن به بازار است. کافیست در ایستگاه "بایزید" (Beyazıt) یا ایستگاه "چمبرلی‌تاش" (Çemberlitaş) پیاده شوید. بازار درست روبروی شماست.
• مترو: اگر از نقاط دورتر می‌آیید، می‌توانید با مترو به ایستگاه "وزنجیلر" (Vezneciler) در خط M2 بروید و با کمی پیاده‌روی به بازار برسید.
• پیاده‌روی: اگر در محله سلطان احمد هتل گرفته‌اید، اصلاً نیازی به ماشین ندارید. با ۱۵ دقیقه پیاده‌روی و عبور از کنار ایاصوفیه و خیابان‌های سنگ‌فرش شده، به ورودی بازار می‌رسید.

ساعات کاری و زمان مناسب بازدید

بازار بزرگ هر روز به جز یکشنبه‌ها و روزهای تعطیل رسمی مذهبی (مثل عید فطر و قربان) باز است. در ادامه ساعت کاری بازار را می‌بینید:
دانستن زمان باز و بسته شدن بازار خیلی مهم است تا با درهای بسته روبرو نشوید.

• ساعات کاری: دوشنبه تا شنبه، از ساعت ۸:۳۰ صبح تا ۱۹:۰۰ عصر.
• روزهای تعطیل: یکشنبه‌ها و تعطیلات رسمی مذهبی (مانند روز اول عید فطر یا قربان).

بهترین زمان برای رفتن به بازار، صبح زود (ساعت ۹ تا ۱۰) است. در این ساعت‌ها بازار هنوز خلوت است و فروشندگان با انرژی بیشتری پاسخگو هستند. حوالی ظهر و بعدازظهر، جمعیت به اوج خود می‌رسد و راه رفتن در راهروهای باریک کمی سخت می‌شود. همچنین اگر می‌خواهید با آرامش خرید کنید، روزهای وسط هفته بهتر از شنبه‌هاست.

کالاهای موجود در بازار بزرگ استانبول

این بازار، معدن سوغاتی و کالاهای اصیل ترکی است. وقتی وارد می‌شوید، بوی ادویه، صدای چکش مسگرها و برق طلاها حواستان را پرت می‌کند.  این بازار یکی از اصلی‌ترین مراکز خرید استانبول محسوب می‌شود که البته با پاساژهای مدرن فرق دارد. بیایید ببینیم در چارشی بازار استانبول چه چیزهایی منتظر شماست.

 

فرش و گلیم دستبافت ترکی

فرش‌های ترکیه شهرت جهانی دارند. در این بازار مغازه‌هایی را می‌بینید که دیوار تا دیوارشان فرش و گلیم چیده شده است. طرح‌های آناتولی، رنگ‌های طبیعی و گره‌های محکم از ویژگی‌های این فرش‌هاست. فروشندگان این بازار به معنای واقعی، متخصص هستند و می‌توانند ساعت‌ها درباره طرح و نقش هر فرش برایتان حرف بزنند. خرید فرش از اینجا یعنی بردن یک تکه هنر به خانه.

طلا و جواهرات خیره کننده

راسته زرگرها همیشه شلوغ‌ترین بخش بازار است. ویترین‌ها پر از طلاهای زرد و سنگین، جواهرات عثمانی و سنگ‌های قیمتی هستند. اگر قصد خرید طلا دارید، اینجا تنوع بی‌نظیری دارد. طرح‌هایی که در اینجا می‌بینید، در کمتر جایی پیدا می‌شود. از گردنبندهای سنگین گرفته تا گوشواره‌های ظریف، همه چیز وجود دارد.

سرامیک و ظروف سفالی

کاسه‌ها، بشقاب‌ها و گلدان‌های سرامیکی با طرح‌های گل لاله و رنگ‌های آبی و فیروزه‌ای، چشم هر بیننده‌ای را می‌گیرد. این ظروف هم مصرفی هستند و هم تزئینی. نقاشی‌های روی این ظروف همگی کار دست هنرمندان است و زیبایی منحصربه‌فرد خودش را دارد.

چراغ‌های رنگی و لوسترهای عثمانی

حتماً عکس این چراغ‌ها را در اینستاگرام دیده‌اید. چراغ‌هایی که با شیشه‌های رنگی کوچک موزاییک شده‌اند. وقتی روشن می‌شوند، نوری گرم و رنگارنگ به فضا می‌دهند. این چراغ‌ها در اندازه‌های مختلف، از رومیزی تا لوسترهای بزرگ سقفی موجود هستند و یکی از بهترین سوغاتی‌ها محسوب می‌شوند.

ادویه و خوراکی‌های ترکی

هرچند بازار ادویه استانبول (میسیر چارشی) جای دیگری است و به ادویه‌هایش معروف است، اما در بازار بزرگ هم می‌توانید مغازه‌های ادویه‌فروشی و شیرینی‌فروشی‌های عالی پیدا کنید. لوکوم (راحت‌الحلقوم)، باقلوا، چای ترکی، قهوه و انواع ادویه‌های معطر در بسته‌بندی‌های زیبا فروخته می‌شوند.

ترفندهای خرید برای ایرانیان

در بازار بزرگ استانبول، قیمت روی کالا، قیمت نهایی نیست. چانه زدن یا همان تخفیف گرفتن بخشی از فرهنگ خرید در اینجاست. فروشندگان انتظار دارند شما تخفیف بخواهید. اگر اولین قیمتی که گفتند را قبول کنید، احتمالاً پول زیادی پرداخت کرده‌اید.

چند نکته برای گرفتن تخفیف:

• لبخند بزنید: دعوا نداریم. همه چیز باید دوستانه باشد.
• قیمت بگیرید: قبل از خرید، قیمت همان کالا را از چند مغازه بپرسید.
• عجله نکنید: اشتیاق زیاد نشان ندهید. اگر فروشنده حس کند عاشق کالا شده‌اید، تخفیف نمی‌دهد.
• پیشنهاد دهید: معمولاً می‌توانید با ۵۰ تا ۶۰ درصد قیمت اولیه شروع کنید و در نهایت روی ۷۰ تا ۸۰ درصد به توافق برسید.

 

راهنمای صرف غذا در رستوران‌های معروف کاپالی چارشی

گشت و گذار در بازاری به این بزرگی قطعا گرسنه‌تان می‌کند. خوشبختانه داخل بازار و کوچه‌های اطرافش، رستوران‌ها و غذاخوری‌های بسیار خوبی وجود دارد که خستگی را از تنتان بیرون می‌کنند. این مکان‌ها فرصت خوبی هستند تا طعم غذاهای اصیل ترکی را بچشید. اگر بعد از بازدید از محله سلطان احمد به بازار آمده‌اید، ناهار را در یکی از این رستوران‌ها که در ادامه معرفی می‌کنیم، میل کنید.

 

رستوران نصرت (Nusr-Et)

شاید نام نصرت گوکچه، آشپز معروف ترک را شنیده باشید که با استایل خاص نمک پاشیدنش مشهور شد. اولین شعبه رستوران نصرت در همین بازار بزرگ تاسیس شد. اگر عاشق گوشت و استیک هستید و مشکلی با قیمت‌های بالا ندارید، غذا خوردن در اینجا خاطره‌انگیز خواهد بود. کیفیت گوشت‌ها فوق‌العاده است و محیط رستوران هم فضایی تاریخی و در عین حال لوکس دارد.

 

رستوران سنتی هاووزلو (Havuzlu)

این رستوران یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین رستوران‌های داخل بازار است که درست در وسط یکی از خیابان‌های اصلی قرار دارد. نامش را از حوضچه کوچکی که در جلوی آن قرار دارد گرفته‌اند. منوی هاووزلو شامل انواع کباب‌های ترکی، دلمه‌ها و غذاهای خانگی است. فضای داخلی آن با کاشی‌کاری‌های زیبا و سقف بلند، حس غذا خوردن در دوران عثمانی را تداعی می‌کند. قیمت‌ها در اینجا منطقی‌تر از نصرت است و کیفیت غذا بسیار بالاست.

 

قهوه خانه سارک (Şark Kahvesi)

نمی‌شود به بازار بزرگ رفت و قهوه ترک نخورد. قهوه‌خانه سارک (یا شارک) یکی از نمادهای کاپالی چارشی است. این قهوه‌خانه محلی است که بازاری‌ها و توریست‌ها برای کمی استراحت جمع می‌شوند. قهوه‌ها روی ماسه داغ یا ذغال آماده می‌شوند و طعم بی‌نظیری دارند. نشستن روی صندلی‌های چوبی قدیمی و تماشای رفت و آمد مردم در حالی که چای یا قهوه می‌نوشند، خستگی پیاده‌روی طولانی را از یادتان می‌برد.

جاذبه‌های دیدنی اطراف بازار

موقعیت مکانی بازار طوری است که به بسیاری از جاهای دیدنی استانبول نزدیک است. می‌توانید برنامه یک روز کامل را طوری بچینید که هم بازار را ببینید و هم مکان‌های اطراف را.

• مسجد بایزید: درست بیرون یکی از دروازه‌های اصلی بازار قرار دارد و یکی از قدیمی‌ترین مساجد شهر است.
• دانشگاه استانبول: سردر باشکوه دانشگاه استانبول در میدان بایزید، دیدنی است.
• محله سلطان احمد: با کمی پیاده‌روی به مرکز تاریخی شهر می‌رسید.
• مسجد سلیمانیه: یکی از شاهکارهای معماری سنان که بر روی تپه‌ای مشرف به خلیج شاخ طلایی قرار دارد. دیدن مسجد سلیمانیه بعد از بازارگردی، آرامش خاصی دارد.

اگر پس از خرید خواستید کمی از فضای تاریخی فاصله بگیرید، می‌توانید به سمت میدان تقسیم بروید که با مترو یا فونیکولار قابل دسترسی است و حال و هوای مدرن‌تری دارد. همچنین اگر عاشق مناظر آبی هستید، می‌توانید خودتان را به اسکله امینونو برسانید و از تماشای تنگه بسفر لذت ببرید.

نکات مهم و کاربردی برای بازدیدکنندگان

برای اینکه بازدیدتان از بازار کاپالی چارشی استانبول بدون دردسر باشد، این موارد را به خاطر بسپارید:

• کفش راحت بپوشید: قرار است زیاد راه بروید. زمین بازار سنگ‌فرش است و کفش پاشنه بلند یا نامناسب خسته‌تان می‌کند.
• مراقب وسایل خود باشید: مثل هر مکان شلوغ توریستی دیگری، اینجا هم ممکن است جیب‌بر داشته باشد. کیفتان را محکم نگه دارید.
• پول نقد همراه داشته باشید: هرچند خیلی از مغازه‌ها کارت‌خوان دارند، اما برای خریدهای کوچک یا چانه زدن بهتر، لیر ترکیه به صورت نقد همراهتان باشد.
• گم شدن بخشی از لذت است: نترسید اگر مسیر را گم کردید. تابلوهای خروج همه جا هستند.
• عکس بگیرید: اما قبل از عکس گرفتن از اجناس داخل مغازه‌ها یا افراد، اجازه بگیرید.

 

کاروانسراها و هان‌های مخفی بازار

چیزی که خیلی از گردشگران عادی نمی‌دانند، وجود "هان" (Han) یا همان کاروانسراهای قدیمی در دل بازار است. این‌ها حیاط‌های روبازی هستند که دور تا دورشان کارگاه‌های تولیدی قرار دارد. در گذشته کاروان‌های تجاری در اینجا باراندازی می‌کردند. بیایید تا در ادامه کمی بیشتر با این بخش کمتر شناخته‌شده آشنا شویم.

 

زینجیرلی هان (Zincirli Han)

یکی از معروف‌ترین و زیباترین هان‌هاست. کف آن سنگ‌فرش قدیمی و دیوارهای آجری صورتی رنگ دارد. این هان فضایی آرام‌تر نسبت به راهروهای اصلی بازار دارد. بسیاری از جواهرسازان قدیمی و استادکاران در اینجا کارگاه دارند. دیدن اینکه چگونه طلا و نقره را با دست شکل می‌دهند، بسیار جذاب است.

 

بویوک والده هان (Büyük Valide Han)

بزرگترین هان در استانبول، هرچند بخش‌هایی از آن نیاز به مرمت دارد، اما نمای بام آن فوق‌العاده است. بسیاری از عکس‌های معروفی که از گنبدهای بازار با پس‌زمینه شهر و دریا می‌بینید، از روی بام این کاروانسرا گرفته شده‌اند. البته دسترسی به بام ممکن است همیشه آزاد نباشد، اما پرس‌وجو کردن ارزشش را دارد.

راسته‌های تخصصی بازار بزرگ

برای اینکه سردرگم نشوید، خوب است بدانید که هر راسته اسم خاصی دارد و مخصوص کالای خاصی است. البته این مرزبندی‌ها الان کمی کمرنگ شده‌اند اما هنوز هم قابل ردیابی هستند.

• راسته کالپاک‌چیلار (Kalpakçılar): خیابان اصلی بازار است که دروازه نورعثمانیه را به دروازه بایزید وصل می‌کند. اینجا ویترین اصلی بازار است و بیشتر جواهرفروشی‌ها در این خیابان هستند.
• راسته یالیک‌چیلار (Yaglikcilar): اگر دنبال پارچه و منسوجات هستید، این خیابان مخصوص شماست.
• راسته صحاف‌لار (Sahaflar): دقیقا بیرون از خروجی بازار به سمت بایزید، بازار قدیمی کتاب‌فروشان قرار دارد. بوی کاغذ قدیمی و کتاب‌های نایاب در این قسمت هوش از سرتان می‌برد.

 

مقایسه بازار بزرگ با مراکز خرید مدرن

شاید بپرسید چرا باید به بازاری قدیمی برویم وقتی استانبول پر از مال‌های لوکس است؟ پاسخ ساده است: "سنت اصیل". مراکز خرید مدرن در همه جای جهان شبیه هم هستند. برندهای یکسان، معماری شیشه‌ای و هوای تهویه شده؛ اما بازار کاپالی چارشی استانبول هویت دارد. در این بازار شما کالایی می‌خرید که پشتش داستانی است. فرش دستبافتی که ماه‌ها بافته شده، ظرفی که با دست نقاشی شده؛ این چیزها در پاساژهای لوکس پیدا نمی‌شوند.  البته اگر دنبال برندهای فشن غربی هستید، پاساژها گزینه بهتری هستند، اما برای درک فرهنگ ترکیه، هیچ جایی جایگزین کاپالی چارشی نمی‌شود؛ به همین دلیل است که اکثر مسافران تور نوروزی استانبول  نیز بازدید از اینجا را در اولویت قرار می‌دهند.

بهترین مسیر پیشنهادی برای بازدید

اگر تجربه تمام این سال‌های ما و شناخت کامل ما به استانبول را می‌خواهید، حتما برای اینکه بیشترین استفاده را از زمانتان ببرید، مسیر پیشنهادی زیر را دنبال کنید:

• شروع: صبح ساعت ۹:۳۰ از دروازه "نورعثمانیه" (Nuruosmaniye) وارد شوید. سردر این دروازه بسیار باشکوه است.
• خیابان اصلی: مستقیم در خیابان اصلی قدم بزنید و ویترین طلافروشی‌ها را ببینید.
• انحراف به کوچه پس‌کوچه‌ها: وارد فرعی‌ها شوید. سراغ بخش فرش‌فروش‌ها و عتیقه‌فروشی‌ها بروید.
• استراحت در هان: "زینجیرلی هان" را پیدا کنید و یک چای در استکان مخصوص ترکی بنوشید.
• خرید سوغات: حالا وقت خرید ادویه، صابون‌های دست‌ساز یا سرامیک است.
• خروج: از دروازه "بایزید" خارج شوید.
• ناهار: در یکی از رستوران‌های محلی بیرون بازار، "دونر" یا "اسکندر کباب" بخورید.
• ادامه گشت و گذار: سری به بازار کتاب‌فروشان بزنید و سپس به سمت مسجد سلیمانیه بروید تا غروب خورشید را تماشا کنید.

امنیت در بازار بزرگ

بسیاری از کسانی که با تور استانبول سفر می‌کنند، دغدغه امنیت دارند؛ اما باید گفت ترکیه و به خصوص استانبول شهر امنی برای گردشگران است. در بازار بزرگ هم پلیس و نیروهای امنیتی حضور دارند و دوربین‌های مداربسته در تمام نقاط نصب شده‌اند. با این حال، رعایت نکات ایمنی اولیه عقلانی است:

• تقسیم پول نقد: پول‌هایتان را یکجا نگذارید و آن‌ها را در چند جای مختلف (مثل جیب‌های متفاوت یا کیف‌های جداگانه) تقسیم کنید.
• مراقبت از مدارک: پاسپورت اصلی را در جای امنی در هتل بگذارید و فقط کپی آن را همراه خود داشته باشید.
• هوشیاری در برابر پیشنهادها: از قبول کردن پیشنهادهای مشکوک، وعده تورهای رایگان یا همراه شدن با افرادی که اصرار دارند شما را به مغازه خاصی ببرند، خودداری کنید.

 

جمع بندی نهایی

سفر به استانبول مثل خواندن یک کتاب داستان هزار و یک شب است و بازار بزرگ استانبول (کاپالی چارشی) یکی از جذاب‌ترین فصل‌های این کتاب است. اینجا جایی است که رنگ‌ها، صداها و بوها با هم ترکیب می‌شوند تا خاطره‌ای بسازند که هیچ‌وقت فراموش نخواهید کرد. چه قصد خرید داشته باشید چه نه، قدم زدن زیر سقف‌های گنبدی این بازار، حس سفر در تاریخ استانبول را به شما می‌دهد. پیشنهاد می‌کنیم برای مدیریت بهتر زمان و بودجه خود، قبل از پرواز حتماً راهنمای سفر به استانبول را مطالعه کنید تا با دید بازتری وارد این شهر جادویی شوید.

 

سوالات متداول راهنمای گردش در بازار بزرگ استانبول

 

آیا در بازار بزرگ کارت اعتباری قبول می‌کنند؟

بله، تقریباً تمام مغازه‌ها کارت‌های اعتباری بین‌المللی (مثل مسترکارت و ویزا) را قبول می‌کنند. اما کارت‌های بانکی ایرانی در اینجا کار نمی‌کنند (مگر در صرافی‌های خاص). پس لیر یا دلار/یورو نقد همراه داشته باشید.

 

آیا قیمت‌ها در بازار بزرگ گران‌تر از بیرون است؟

به دلیل توریستی بودن، قیمت‌های اولیه ممکن است کمی بالاتر باشد. اما با چانه زنی می‌توانید به قیمت واقعی و منصفانه برسید. کیفیت اجناس در اینجا معمولاً بالاست و تنوع زیادی دارد که این قیمت را توجیه می‌کند.

 

آیا سرویس بهداشتی در بازار وجود دارد؟

بله، در داخل بازار سرویس‌های بهداشتی عمومی وجود دارد که معمولاً باید مبلغ کمی برای استفاده از آن‌ها بپردازید. این سرویس‌ها مرتب تمیز می‌شوند.

 

چه فصلی برای بازدید بهتر است؟

بازار سرپوشیده است، پس در زمستان از باران و برف و در تابستان از آفتاب سوزان در امان هستید. اما از نظر شلوغی، بهار و پاییز بهترین زمان است. هوا در این فصل‌ها برای قدم زدن در محله‌های اطراف هم عالی است.