مسجد رستم پاشا استانبول؛ نگین آبی پنهان

مسجد رستم پاشا استانبول یکی از بناهای شاخص دوره عثمانی است که در دل بازار حصیربافان (Hasırcılar Çarşısı) و نزدیک به بازار ادویه این شهر قرار دارد. آنچه این مسجد را به یکی از خاص‌ترین مساجد ترکیه تبدیل کرده، این است که روی مغازه‌های همین بازار ساخته شده است.

البته شهرت مسجد رستم پاشا تنها به موقعیت متفاوت آن محدود نمی‌شود؛ شباهت کاشی‌کاری‌های چشم‌نوازش به مسجد آبی استانبول هم دلیل دیگری است که باعث شده بسیاری آن را نسخه‌ای مینیاتوری از مسجد آبی بدانند، با این تفاوت مهم که فضای آن بسیار آرام‌تر است و خبری از شلوغی مسجد آبی در اینجا نیست.

از این رو، بازدید از این بنا برای کسانی مناسب است که به فضاهای فرهنگی و معنوی آرام علاقه دارند. اگر شما هم جزء این افراد هستید و قصد سفر با تور استانیول را دارید، توصیه می‌کنیم این مطلب را تا انتها دنبال کنید. در ادامه به‌طور کامل به معرفی این جاذبه خواهیم پرداخت.

تاریخچه مختصر رستم پاشا؛ وزیر قدرتمند و معمار سینان

مسجد رستم پاشا استانبول به دستور رستم پاشا، وزیر اعظم قدرتمند سلطان سلیمان قانونی و همسر مهرماه سلطان (دختر سلطان سلیمان)، در میانه قرن شانزدهم میلادی ساخته شد. این مسجد، علاوه بر اینکه یک بنای مذهبی است، نمادی از قدرت سیاسی و جایگاه اجتماعی رستم پاشا در اوج دوران امپراتوری عثمانی به شمار می‌رود.

طراحی این بنا را معمار نامدار عثمانی، معمار سینان (Mimar Sinan)، بر عهده داشت؛ اما ساخت آن پس از درگذشت رستم پاشا و در فاصله سال‌های ۱۵۶۱ تا ۱۵۶۳ میلادی به پایان رسید. هرچند این مسجد از نظر ابعاد با بناهای عظیمی مانند مسجد سلیمانیه قابل مقایسه نیست، اما به دلیل تزئینات داخلی فوق‌العاده و کاشی‌کاری‌های چشم‌نواز، یکی از برجسته‌ترین آثار معمار سینان محسوب می‌شود.

نکته جالب درباره این مسجد آن است که بنا بر روی حجره‌ها و مغازه‌های بازار ساخته شده تا درآمد حاصل از آن‌ها صرف نگهداری مسجد شود. از همین رو، برای بازدید از مسجد رستم پاشا باید وارد بازار حصیربافان شوید تا ورودی آن را پیدا کنید.

معماری و کاشی‌کاری؛ چرا این مسجد خاص‌ترین است؟

هرچند بنای مسجد رستم پاشا استانبول از بیرون چندان چشمگیر به نظر نمی‌رسد، اما حقیقت این است که شهرت این مسجد تقریباً هیچ ارتباطی با ظاهر ساده نمای بیرونی آن ندارد. وقتی از پله‌های ورودی بالا می‌روید و وارد فضای داخلی می‌شوید، بدون تردید از دیدن تزئینات کم‌نظیر آن شگفت‌زده خواهید شد.

این مسجد، برخلاف بسیاری از آثار معمار سینان که با سادگی و عظمت شناخته می‌شوند، بیش از هر چیز بر تزئینات داخلی و به‌ویژه کاشی‌کاری‌های ایزنیک (Iznik Tiles) تمرکز دارد؛ به همین دلیل نیز به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های هنر عثمانی در استانبول شناخته می‌شود.

تقریباً تمام سطوح داخلی مسجد، از دیوارها گرفته تا محراب و ایوان ورودی، با بیش از ۲۳۰۰ قطعه کاشی ایزنیک پوشانده شده است. چنین حجمی از کاشی‌کاری در هیچ مسجد دیگری در سراسر ترکیه دیده نمی‌شود و همین ویژگی باعث شده مسجد رستم پاشا یکی از متفاوت‌ترین و برجسته‌ترین آثار معمار سینان به شمار رود.

نکته جالب درباره کاشی‌های این مسجد، استفاده از رنگ خاص قرمز گوجه‌ای است؛ رنگی که در قرن شانزدهم میلادی در کاشی‌کاری‌ها به کار می‌رفت، اما بعدها به دلیل از بین رفتن فرمول ساخت آن، دیگر در بناهای عثمانی تکرار نشد.

در میان نقوش به‌کاررفته در این کاشی‌ها می‌توان طرح لاله، میخک، برگ‌های اسلیمی و الگوهای هندسی متنوع را دید؛ عناصری که از نمادهای شناخته‌شده هنر عثمانی هستند و در شاهکارهای دیگری همچون مسجد ایاصوفیه نیز به چشم می‌خورند.

از نظر سبک کاشی‌کاری، بسیاری این مسجد را با مسجد سلطان احمد (مسجد آبی) مقایسه می‌کنند. اگرچه میان این دو بنا شباهت‌هایی وجود دارد، اما نقوش و تزئینات داخلی مسجد رستم پاشا به‌مراتب متراکم‌تر، ظریف‌تر و پرجزئیات‌تر اجرا شده‌اند.

 

راهنمای دقیق پیدا کردن ورودی مسجد

یکی از مهم‌ترین چالش‌های بازدید از مسجد رستم پاشا استانبول، پیدا کردن ورودی آن است؛ چون این مسجد برخلاف اغلب مساجد استانبول، ورودی مستقیم از خیابان یا معابر اصلی ندارد و عملاً در دل بازار پنهان شده است.

این مسجد در منطقه امینونو (Eminönü) و در بازار حصیربافان قرار دارد؛ بنابراین باید در میان مغازه‌های بازار به دنبال یک سردر سنگی کوچک و راه‌پله‌ای باریک باشید که شما را به داخل مسجد هدایت می‌کند.

برای رسیدن به ورودی مسجد، بهتر است از مسیر زیر استفاده کنید:

• در ایستگاه تراموای امینونو (Eminönü) پیاده شوید.
• به سمت مسجد جدید (ینی جامع – Yeni Cami) و ورودی بازار ادویه حرکت کنید.
• قبل از ورود به بازار ادویه، از کنار فروشگاه معروف قهوه مهمت افندی کوروقهوه‌جیسی (Mehmet Efendi Kurukahvecisi) به سمت راست بپیچید.
• وارد کوچه‌ای شوید که به خیابان هاسیرجیلار (Hasırcılar Caddesi) می‌رسد.
• در میان مغازه‌ها، به دنبال یک ورودی ساده با راه‌پله سنگی بگردید؛ این همان مسیر ورود به مسجد است.

نکته: امینونو به لحاظ بافت شهری یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های استانبول است؛ به همین دلیل اگر تا به حال به استانبول سفر نکرده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم پیش از بازدید، راهنمای سفر به استانبول را مطالعه کنید.

اطلاعات بازدید و نکات مهم

بازدید از مسجد رستم پاشا استانبول برای همه گردشگران امکان‌پذیر است و خوشبختانه جزو جاذبه‌هایی است که هزینه ورودی ندارد. بااین‌حال، اگر قصد دیدن این مسجد را دارید، بهتر است به نکات زیر توجه کنید:

• بازدید از مسجد همه‌روزه از حدود ساعت ۹ صبح تا زمان اذان مغرب امکان‌پذیر است.
• در زمان برگزاری نمازهای جماعت، ورود گردشگران به شبستان اصلی مجاز نیست.
• خانم‌ها باید موهای خود را بپوشانند و لباس پوشیده به تن داشته باشند.
• آقایان نیز باید با شلوار بلند وارد مسجد شوند.
• پیش از ورود به شبستان، لازم است کفش‌های خود را دربیاورید.
• عکاسی در داخل مسجد بدون استفاده از فلاش مجاز است.
• هنگام بازدید، آرام صحبت کنید و تلفن همراه خود را روی حالت بی‌صدا قرار دهید تا فضای معنوی مسجد حفظ شود.

جاهای دیدنی اطراف؛ یک برنامه نیمروزی عالی

یکی از مزیت‌های بازدید از مسجد رستم پاشا استانبول این است که با کمی پیاده‌روی می‌توانید از چندین جاذبه مهم دیگر این شهر نیز دیدن کنید. موقعیت مکانی این مسجد در قلب بافت تاریخی استانبول باعث شده بسیاری از دیدنی‌های مشهور شهر در فاصله‌ای کوتاه از آن قرار داشته باشند.

در این بخش قصد داریم جاذبه‌هایی را به شما معرفی کنیم که می‌توانید آن‌ها را در کنار بازدید از مسجد رستم پاشا، طی یک نیم‌روز به‌راحتی ببینید.

 

بازار ادویه یا بازار مصری‌ها (Mısır Çarşısı)

بازار ادویه استانبول درست در چند قدمی مسجد رستم پاشا و در میدان امینونو قرار دارد و پیاده حدود ۲ دقیقه با مسجد فاصله دارد. این بازار سرپوشیده یکی از قدیمی‌ترین و معروف‌ترین بازارهای شهر است و می‌توانید در آن انواع ادویه‌های ترکی و شرقی، قهوه ترک، لوکوم و شیرینی‌های سنتی استانبول را پیدا کنید.

با توجه به اینکه بازار ادویه معمولاً شلوغ و پرهیاهو است، پیشنهاد می‌شود ابتدا بازارگردی کنید و بعد به سراغ مسجد بروید تا فضای آرام و معنوی آن را بهتر تجربه کنید. اگر زمان کافی داشتید، بازدید از دیدنی‌های تنگه بسفر را هم در برنامه بگذارید؛ چون اسکله امینونو دقیقاً روبه‌روی بازار قرار دارد و دسترسی به قایق‌های گردش در بسفر بسیار راحت است.

مسجد سلیمانیه (Süleymaniye Camii)

اگر دوست دارید علاوه بر مسجد رستم پاشا، یکی دیگر از آثار شاخص معمار سینان را هم ببینید، بدون شک مسجد سلیمانیه یکی از بهترین گزینه‌هاست. این مسجد با حدود ۱۵ دقیقه پیاده‌روی از مسجد رستم پاشا در دسترس است. فقط توجه داشته باشید که مسیر بین این دو بنا کمی شیب‌دار است، چون مسجد سلیمانیه در ارتفاع بالاتری قرار دارد.

مسجد سلیمانیه علاوه بر جایگاه مهمی که از نظر مذهبی و معماری دارد، یکی از بهترین نقاط استانبول برای لذت بردن از مناظر شاخ طلایی و تنگه بسفر هم به شمار می‌آید.

سایر جاذبه‌ها (مسجد جدید و پل گالاتا)

در سمت دیگر میدان امینونو، مسجد جدید (Yeni Cami) قرار دارد که علاوه بر جلوه بصری گنبدها و مناره‌های باشکوهش، یک جذابیت مهم دیگر هم دارد و آن چشم‌انداز فوق‌العاده‌ای است که به تنگه بسفر ارائه می‌دهد.

اگر علاقه‌مند به دیدن جاذبه‌های ساحلی هستید یا دوست دارید مکان‌هایی را ببینید که منظره‌ای زیبا به بسفر دارند، می‌توانید از مسجد اورتاکوی یا مسجد چاملیجا هم بازدید کنید.

در نهایت می‌توانید قدم‌زنان به سمت پل گالاتا بروید؛ پلی که از آثار به‌جامانده از قرن نوزدهم است و روی شاخ طلایی استانبول قرار دارد. از روی این پل می‌توانید مناظر اطراف را تماشا کنید یا در کنار آن، ساندویچ ماهی معروف استانبول، یعنی بالیک اکمک (Balık Ekmek) را امتحان کنید.

دسترسی با وسایل حمل و نقل عمومی

مسجد رستم پاشا استانبول در منطقه امینونو و در نزدیکی بازار ادویه قرار دارد و چون تقریباً بسیاری از مسیرهای حمل‌ونقل عمومی شهر به امینونو ختم می‌شوند، دسترسی به آن با وسایل نقلیه عمومی بسیار راحت است. در این بخش قصد داریم به شما بگوییم که از نقاط مختلف شهر چگونه می‌توانید خودتان را به این مسجد برسانید.

 

مبدأ: میدان تکسیم (Taksim Meydanı)

در میدان تکسیم سوار متروی خط M2 شوید و در ایستگاه Vezneciler پیاده شوید. از آنجا می‌توانید با اتوبوس‌هایی که به سمت میدان امینونو می‌روند، حرکت کنید یا با حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیاده‌روی خود را به امینونو برسانید.

روش دیگر این است که در میدان تکسیم سوار فونیکولار F1 شوید و در ایستگاه Kabataş پیاده شوید. سپس همان‌جا سوار تراموای خط T1 شده و در ایستگاه Eminönü پیاده شوید.

 

مبدأ: سلطان احمد (Sultanahmet)

در ایستگاه تراموای Sultanahmet سوار تراموای خط T1 شوید و در ایستگاه Eminönü پیاده شوید.

 

مبدأ: کادیکوی (Kadıköy)

می‌توانید در ایستگاه‌های Ayrılık Çeşmesi یا Erenköy سوار قطار مارمارای (Marmaray) شوید و در ایستگاه Sirkeci پیاده شوید. از آنجا با چند دقیقه پیاده‌روی به امینونو می‌رسید.

راه دیگر این است که از اسکله کادیکوی سوار کشتی شوید و در اسکله Eminönü پیاده شوید.

مبدأ: اسکودار (Üsküdar)

از اسکله اسکودار می‌توانید با کشتی مستقیم به اسکله امینونو بروید. همچنین امکان استفاده از قطار مارمارای از اسکودار تا ایستگاه Sirkeci وجود دارد و از آنجا می‌توانید پیاده به سمت امینونو حرکت کنید.

 مبدأ: ینی‌کاپی (Yenikapı)

در ایستگاه Yenikapı / Aksaray سوار اتوبوس‌های مسیر Eminönü (مانند خطوط 30D یا BN1) شوید و در ایستگاه Eminönü Mısır Çarşısı پیاده شوید.

نکته: پس از رسیدن به میدان امینونو، کافی است به سمت بازار ادویه (Mısır Çarşısı) حرکت کنید و وارد خیابان Hasırcılar Caddesi شوید. در میان مغازه‌ها، پله‌های باریک سنگی را خواهید دید که ورودی مسجد رستم پاشا هستند.

 

جمع‌بندی

مسجد رستم پاشا استانبول، با وجود ابعاد نسبتاً کوچک، یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های معماری عثمانی و کاشی‌کاری ایزنیک در این شهر به شمار می‌آید. این مسجد که در دل بازار شلوغ امینونو قرار گرفته است، به دلیل فضای آرام، تزئینات منحصربه‌فرد و موقعیت خاص خود، یکی از بهترین جاذبه‌های استانبول برای علاقه‌مندان به معماری، عکاسی و دیدن مکان‌های کمتر توریستی محسوب می‌شود.

اگر قصد سفر به استانبول و بازدید از این مسجد فوق‌العاده را دارید، می‌توانید با مراجعه به صفحه تور نوروزی ۱۴۰۵، در کوتاه‌ترین زمان یکی از گزینه‌ها مانند تور نوروزی استانبول ۱۴۰۵ را انتخاب و خریداری کنید.

همچنین برای اطلاع از قیمت تور نوروزی ترکیه ۱۴۰۵ و آشنایی با تورهای استانبول در سایر ایام سال، می‌توانید با کارشناسان ما تماس بگیرید تا راهنمایی کامل‌تری دریافت کنید.

 

سوالات متداول مسجد رستم پاشا استانبول؛ نگین آبی پنهان

 

ورودی مسجد رستم پاشا کجاست؟

ورودی مسجد در خیابان هاسیرجیلار (Hasırcılar Caddesi) و در میان مغازه‌های بازار قرار دارد. باید به دنبال یک سردر کوچک سنگی و راه‌پله‌ای باریک بگردید که شما را به طبقه بالای مسجد می‌رساند.

 

آیا بازدید از مسجد رستم پاشا هزینه دارد؟

خیر. بازدید از مسجد کاملاً رایگان است و فقط می‌توانید به‌صورت اختیاری کمک مالی کنید.

 

بهترین زمان بازدید چه ساعتی است؟

صبح به‌ویژه بین ۱۰ تا ۱۱، معمولاً خلوت‌تر است و نور مناسبی هم برای عکاسی از کاشی‌های ایزنیک وجود دارد.

 

آیا در زمان نماز می‌توان وارد مسجد شد؟

در زمان اقامه نماز، ورود گردشگران به شبستان اصلی مجاز نیست و بهتر است بازدید خود را به خارج از این ساعات موکول کنید.